Maar er zijn ook bedreigingen. Een aantal Westerse landen zoals het Verenigd Koninkrijk en Finland, maar ook bijvoorbeeld landen zoals China en Singapore beschouwen de creatieve industrie als bijzonder belangrijk en zetten met grote programma’s in op de ontwikkeling van hun creatieve industrie.

Tegelijkertijd wordt onze samenleving geconfronteerd met urgente en complexe maatschappelijke uitdagingen. Economische turbulentie, bedreigingen voor het milieu en een snel vergrijzende bevolking vormen de aanleiding voor diepgaande veranderingen in de manier waarop we leven en werken. Bedrijfsleven en overheid hebben moeite om te gaan met tempo en omvang van deze veranderingen. Bestaande oplossingen en strategieën voldoen niet langer, radicaal nieuw denken is noodzakelijk. De creatieve industrie beschikt over methoden en technieken om vraagstukken anders te benaderen en alternatieven snel zicht- en tastbaar te maken. Deze denk- en visualisatiekracht draagt niet alleen bij aan het tot stand komen van nieuwe producten en diensten voor consumenten en zakelijke gebruikers, maar ook aan het realiseren van nieuwe oplossingen voor urgente maatschappelijke uitdagingen.

Nederland heeft met haar hoogwaardige creatieve industrie, haar hoogwaardige infrastructuur, creatieve onderwijs, en open economie en samenleving een goede uitgangspositie bij het verwerven van een duurzame internationale voorsprong.

De creatieve industrie is zich ervan bewust dat voor het optimaal benutten van deze goede uitgangspositie een verdere professionalisering van zowel aanbod- als vraagzijde (de creatieve keten) van doorslaggevend belang is:

1. De creatieve industrie organiseert zich, wil intensiever en beter samenwerken, meer en structureel aan kennisontwikkeling en onderhoud doen, intensiever communiceren en zich in de waardeketen beter positioneren en die positie ook borgen.
2. Het bedrijfsleven maar ook de overheid dienen zich anders op te stellen, niet alleen als uitbesteders maar ook, en veel vaker als partners. Creativiteit dient niet alleen anders te worden gemobiliseerd maar ook anders te worden gewaardeerd en de effecten dienen anders te worden gemeten.

Maar de creatieve industrie voorziet daarbij een vijftal knelpunten en belemmeringen:

1. De kracht van creativiteit wordt door het ontbreken van overtuigend bewijs van de waarde ervan onvoldoende benut;
2. De creatieve industrie ontbreekt als gevolg van haar overwegende kleinschaligheid als strategische partner in (internationale) consortia;
3. Door gebrek aan risicokapitaal en een te complex financieringsinstrumentarium komt 0pschaling van kansrijke innovaties onvoldoende tot stand;
4. Door het ontbreken van een probleemeigenaar ontbreekt een, voor innovatieve businessmodellen noodzakelijke, gedeelde kennisbasis;
5. Als gevolg van de verkokering in het onderwijs ontbreekt ‘integraal creatief probleemoplossen’ in curricula.

De creatieve industrie wil de komende jaren substantieel investeren in het aanpakken van deze knelpunten en het benutten van de kansen en stelt daarom een ‘creatief’ innovatieprogramma voor waarin deze knelpunten langs de volgende zes actielijnen worden geadresseerd:

1. Waarde van creatie & Opdrachtgeverschap; het ontwikkelen, monitoren en documenteren van business cases en het ontwikkelen van creatief opdrachtgeverschap
2. Clustering en opschaling: schaalvergroting door clustering van – en tijdelijke allianties tussen creatieve bedrijven en bedrijven uit andere bedrijfstakken;

3. Condities en stimulering; zorg dragen voor de stimulerende randvoorwaarden en kapitaalondersteuning;

4. Onderzoek en ontwikkeling: het ontwikkelen van onderzoeksmethoden, technieken en best practices binnen de context van een ‘Creative Research Lab’
5. Onderwijs en lifelong learning; het stimuleren van excellent integraal onderwijs
6. Opdrachtgeverschap: het ontwikkelen van creatief opdrachtgeverschap

Waarbij gezien de aard, complexiteit, omvang van het programma tegen het licht van de kleinschaligheid van de bedrijfstak, maar vooral ook vanwege de strategische betekenis van de sector voor de concurrentiekracht van Nederland én het belang van de uitdagingen waarvoor Nederland zich gesteld ziet, een beroep wordt gedaan op de overheid, niet alleen voor financiële ondersteuning maar ook voor nieuw instrumentarium, nieuwe regelgeving, inhoudelijke betrokkenheid en actieve participatie.

Het Innovatieprogramma Creative Industrie onderscheidt zich doordat het vertrekt vanuit kansen en knelpunten die gelden voor elk van de vijf clusters waaruit de Creatieve Industrie bestaat. Niet de afzonderlijke kenmerken van elk cluster maar de gemeenschappelijke uitdagingen vormen het uitgangspunt van het Innovatieprogramma Creatieve Industrie.

Het innovatieprogramma van de creatieve industrie is ambitieus. De lat ligt hoog en de knelpunten die opgelost moeten worden zijn aanzienlijk. Inzet en commitment van zowel grote bedrijven als van het creatieve MKB en kennisinstellingen is noodzakelijk om het programma te realiseren. Om de bijdrage van het creatieve MKB adequaat te kunnen waarderen wordt een hanteerbaar model ontwikkeld. Voor bepaalde maatregelen wordt daarnaast ondersteuning of een financiële bijdrage van de overheid gevraagd.

Met het hele programma is ca 43 miljoen euro gemoeid in een periode van vier jaar waarvan ca 22 miljoen euro wordt bijgedragen door de creatieve industrie en waar voor de resterende 21 miljoen euro een beroep wordt gedaan op de overheid.

De creatieve industrie streeft ernaar na die vier jaar verder te kunnen werken aan de realisering van haar ambities en heeft deze verduurzaming in haar programma opgenomen.

“Leuk natuurlijk zo’n overheidsinitiatief waar gekeken wordt naar de waarde van creatie. Maar waarom moet dit toch altijd weer een bolwerk zijn van mannen.  Slechts 1 vrouw zit er in de werkgroep en stuurgroep. Slechts 1! Dat is zo achterhaald dat ik mijn hart vasthou voor conclusies, aanbevelingen en mogelijk beleid. Hoewel revancheren nauwelijks meer mogelijk is, zou het deze organisatie sieren als dan ten minste voor de Raad van Advies meer vrouwen gevonden worden.” 

We hadden graag meer vrouwen geïnterviewd, maar jammer genoeg was twee van de drie vrouwen op ons lijstje niet beschikbaar voor een gesprek, waardoor ook hier de balans sterk naar de ‘mannenkant’ overhelt. Heeft dit impact? Graag jullie reactie!

We hopen dat de minister de komende weken alvast meeleest, en misschien zelf ook een reactie plaatst!

Vorige week presenteerden de ministers Van der Hoeven (EZ) en Plasterk (OCW) en staatssecretaris Heemskerk (EZ) de nieuwe beleidsbrief Cultuur en Economie, getiteld Waarde van Creatie. Hun belangrijkste boodschap: de creatieve industrie moet zelf meer met innoverende ideeën komen die kunnen bijdragen aan de concurrentie- en innovatiekracht van Nederland. “Die handschoen hebben wij als sector met elkaar opgepakt.”, zegt Geleyn Meijer, voorzitter van de Werkgroep Innovatieprogramma Creatieve Industrie.

Samen

In de Werkgroep Innovatieprogramma Creatieve Industrie zitten vertegenwoordigers uit het creatieve MKB, bedrijfsleven, industrie, kennisinstellingen en de onlangs door de gezamenlijke brancheverenigingen opgerichte Federatie Dutch Creative Industries. Meijer: “De werkgroep doet voorstellen voor de inhoud en thema’s van het Innovatieprogramma en legt die voor aan de creatieve sector.” Meijer doet dan ook een dringend beroep op iedereen uit die sector om actief bij te dragen, via de site www.waardevancreatie.nl, aan de ontwikkeling van het Innovatieprogramma dat behalve voor de sector ook voor het innovatievermogen van Nederland van het grootste belang is. “We roepen daarom naast designers, architecten, game- en dienstontwikkelaars ook mensen op die actief zijn binnen de zorg, mobiliteit of duurzaamheid. De uiteindelijke thema’s en visie leveren een zo groot mogelijke bijdrage aan de sector en de maatschappelijke uitdagingen in Nederland.”

Waardevancreatie.nl

De website www.waardevancreatie.nl wordt op donderdag 24 september gelanceerd. Op deze site verschijnen tientalle interviews met opinieleiders en deskundigen uit de creatieve industrie. Zij vertellen over wat volgens hun de grote nieuwe kansen voor de sector zijn en hoe die kunnen bijdragen aan een welvarender, duurzamer en innovatiever Nederland. Meijer: “De inhoud van die gesprekken dient als aanjager voor het debat en input voor het Innovatieprogramma. Ook de ideeën en commentaren die via de site binnen komen, zullen we daarvoor gebruiken.”

Adviesraad en Stuurgroep

Een Raad van Advies en een Stuurgroep gaan werken aan de strategische agenda voor de creatieve industrie. De samenstelling van de Raad van Advies wordt binnenkort bekend gemaakt. De Stuurgroep, geformeerd onder de naam ‘Holland, the Next Creative Economy’ bestaat onder meer uit: Bas Verhart (Lid van Innovatieplatform en oprichter Media Republic), Annemiek Eggenkamp (Design Academy Eindhoven), Ben van Berkel (Oprichter UN Studio); Cees de Bont (Decaan en hoogleraar TU Delft); Erik Huggers (Director Future Media & Technology BBC); Hermen Hulst (Oprichter Guerrilla Games, onderdeel van Sony); Marcel Wanders (Oprichter Marcel Wanders Studio en Moooi), Rob Huisman (Federatie Dutch Creative Industries), en Werner Vogels (CTO Amazon.com).

Download hier het persbericht als pdf bestand.

Noot voor de redactie, niet voor publicatie. Voor meer informatie over dit bericht kunt u contact opnemen met Geleyn Meijer, voorzitter werkgroep Innovatieprogramma. Tel: 06-22904296; mail: geleyn.meijer@gmail.com.

Ik nodig eenieder, van zelfstandige creatieve ondernemer tot mediabedrijf, en van wetenschappelijke instelling tot zakelijk creatieve dienstverlener, uit om een bijdrage te leveren. Jullie ideeën en reacties zijn leidend om duidelijk te kunnen maken welke positie we willen innemen op het wereldtoneel en hoe we de steun die we vanuit de overheid aangereikt krijgen het beste kunnen benutten.

In 2004 werden we benoemd tot sleutelgebied creatieve industrie. Dit wil zeggen dat we moeten gaan fungeren als ‘een van de parels van de Nederlandse economie’, door nu en in de toekomst een belangrijke bijdrage te leveren aan de concurrentie- en innovatiekracht van Nederland. Begin 2009 gaf de commissie-Scheepbouwer de creatieve industrie echter een gele kaart; de raad stelde dat bij de creatieve industrie de samenhang tekortschiet en dat een duidelijke programmalijn nog ontbreekt. Niets is inmiddels minder waar. Zo hebben de brancheverenigingen de handen ineengeslagen en een Federatie Creatief Zakelijke Dienstverlening opgericht. En vervolgens hebben we ook de andere delen en spelers van de creatieve industrie gemobiliseerd om tot een Innovatieprogramma en een hoogwaardig FES-voorstel te komen. De Werkgroep Innovatieprogramma Creatieve Industrie heeft zich ten doel gesteld deze plannen voor te bereiden. Deze website is het vertrekpunt, en zal als input gebruikt worden voor het opstellen van een aansprekende en breed gedragen strategische agenda voor de sector. We kunnen dan met groen licht verder.

In mijn visie moet onze sector, en de rol ervan in de Nederlandse economie en maatschappij, herkenbaarder worden. Met ons creatief en conceptueel talent kunnen we een bijdrage leveren aan een economie waarin diensten belangrijker zijn dan ooit en de ‘human factor’ bepalend is voor het succes of falen van die diensten. We zijn in Nederland sterk in het denken over de grenzen van disciplines heen en begrijpen goed hoe een dienst ook aan de man kan worden gebracht. Zo kan Nederland zich ontwikkelen tot de ‘creatieve diensten-werkplaats’ van Europa. En onderscheiden we ons van andere creatieve hotspots.

Met dit openingsbod hoop ik op een kritische en inspirerende discussie in de komende weken.

Maak dan gebruik van deze ruimte en plaats uw ideeën als reactie op dit bericht.

 Lees het persbericht met de officiële aankondiging. ]]> http://www.waardevancreatie.nl/agenda/lancering-website-www-waardevancreatie-nl/feed 0 http://www.waardevancreatie.nl/interviews/een-bad-voor-vogels http://www.waardevancreatie.nl/interviews/een-bad-voor-vogels#comments Thu, 17 Sep 2009 16:01:40 +0000 administrator http://10.100.16.129/decreativeeconomie/?p=102 We moeten terug naar de tijd van de Gouden Eeuw, vindt hij. Want dat was de meest creatieve tijd van ons land tot nu toe. Daartoe moeten we creatieven uit broeiplekken slepen en verspreiden over lege ruimtes van bedrijven, organisaties en instellingen. Harry Puts, oprichter van onder meer reclamebureau Only, tegenwoordig autonoom creatief strateeg en creatief eindverantwoordelijk bij de denktank van de internationale reclameopleiding Hallo©: “Duurzaamheid is de grootste aanjager van creativiteit.”

“Creativiteit is een deur zien waar anderen een muur waarnemen. Wat ik daarmee bedoel: creativiteit gaat om mogelijkheden en niet beperkingen. Het gaat om het zien van nieuwe kansen. Daarbij maakt creativiteit ook letterlijk dingen open. Je ziet erdoor kansen die anderen niet opmerken. Dan maakt het niet uit of je werkt bij een reclamebureau, bij een energiebedrijf of in de zorg. Creatieven zijn bruggenbouwers, ze leggen verbindingen tussen disciplines, werelden en vakgebieden. Ze zien mogelijkheden die anderen uit die discipline of dat vakgebied niet zien. In plaats van een glas water, zien zij een bad voor vogels.”

Conventies

“Creativiteit gaat over het loslaten van bestaande conventies. Als je je daaraan vasthoudt, doe je hetzelfde wat anderen doen. Dat zie je het duidelijkst bij kunstenaars die letterlijk stijlbreuken hebben veroorzaakt. Picasso, Piranesi, Manet, Van Gogh, ze hadden schijt aan geldende regels in de kunst. Ze zeiden: ‘Ik zie het zo, dus schilder ik het zo.’ Iedereen zag een fietsstuur en een zadel. Picasso zag in de twee een schedel van een stier, een jachttrofee. Conventies zijn een belemmering van creativiteit. Als je dus echt wilt innoveren, moet je de regels op z’n kop zetten.”

Irrigatie en inpoldering

“O ja, zeker. Creativiteit zit geworteld in ons land, meer dan in welk ander land dan ook. Dat komt door onze ligging. We wonen onder de zeespiegel. Als je altijd natte voeten hebt, verzin je iets waardoor je droge voeten krijgt. Dat is de kern van de creativiteit in ons land. Ieder normaal mens gaat niet in een delta-achtig moeras wonen, wij gingen dijken bouwen en deden dat wel. Heel ons landschap zit vol met inventiviteit en creativiteit om letterlijk ons hoofd boven water te houden. We hebben technieken om de loop van het water te voorspellen, dan wel te dwingen. We kunnen ingrijpen bij regen, dichtslibben of droogte. En omdat wij altijd druk met irrigatie, bebouwing, inpoldering en afdamming bezig zijn, nam onze landbouw een hoge vlucht. Zonder creativiteit had ons land niet bestaan.”

Duurzaam

“Milieu en duurzaamheid zie ik als de grootste aanjagers van creativiteit. Van productontwikkeling tot marketing: het betekent dat het ineens allemaal anders moet, en dat zal een flinke klap geven, vooral in de communicatiehoek. Daarin draait het immers vooral om tijdelijk en dat staat haaks op duurzaamheid. Ik ken geen bureau dat zich bezighoudt met hoe ze het communicatieproces kunnen verduurzamen. Ze blijven grijpen naar bestaande dingen. Naar spotjes geschoten op locaties waarvoor ze vaak de hele wereld moeten overvliegen, met sets waar elke dag heel veel eten wordt weggegooid, en dan gaan die films ook nog eens meerdere malen de wereld rond om te worden bewerkt enzovoorts. Al die verspilde energie. Een goed onderscheidend verhaal verspreiden door middel van mond-tot-mond is een duurzamer vorm van communicatie.

Ravensburger

“We moeten mensen leren creatief te denken, te kijken en te doen, en dat begint natuurlijk bij scholing. Kinderen worden in ons land niet opgeleid naar eigenheid, maar naar middelmaat. De beste van de klas, dat mag niet meer. Leerlingen krijgen op de lagere school geen punten, maar een beoordeling verwoordt in matig, slecht of goed, hoezo goed, dat is toch geen motivatie om dingen beter te doen. Creativiteit is geen middelmaat, dan krijg je Schilderen met Ravensburger en zul je nimmer uitgroeien tot een Van Gogh. Een goed ontwerp maakt zich los van al het andere. Bij Blokker ligt de middelmaat.”

Belastingkantoor

“Ook gek: creatieven worden altijd bij elkaar in een gebouw gestopt. Fout. Je moet die niet onder één dak zetten, dan doen ze niks anders dan elkaar de hele dag om de schouders slaan en zeggen hoe creatief ze wel niet zijn. Verspreid creatieven over een belastingkantoor, bankgebouw of zorginstelling. Elk bedrijf of organisatie heeft wel honderd vierkante meter over. Laat ze die ruimte gratis gebruiken. Als tegenprestatie moeten ze boel wakker houden en de board voeden. Met het stellen van goede vragen en dingen maken die ze bij dat bedrijf of die organisatie zelf niet zien.”

Gouden Eeuw

“We moeten terug naar de geest van de Gouden Eeuw. Dat was de meest creatieve tijd van ons land tot nu toe. In de schilderkunst, architectuur, noem maar op. Als Rembrandt en Vermeer alleen over licht en kleuren hadden gesproken, had niemand het vandaag over hen gehad, ze deden het. Zoals Jacob van Campen het Paleis op de Dam bouwde, toen het grootste niet-religieuze gebouw in de bekende wereld, echt een wereldwonder. Met een houten bootje alle wereldzeeën bevaren en handel doen met Japan. Denken en doen. De mouwen opstropen en aan de slag.”

“Die luchthaven in zee, het is zo jammer dat die er niet is gekomen. De bouw had het omslagpunt voor de creatieve industrie kunnen betekenen. Vormgeving, infrastructuur, dataverkeer, landwinning: we hadden ermee aan de wereld kunnen tonen waar ons land goed in is. Het had het volk gebonden, en voor een groot exportpotentieel en sterke innovatie- en concurrentiekracht van Nederland gezorgd. Maar de Nederlandse overheid besloot er geen geld voor vrij te maken. Een project van deze omvang past misschien niet in het licht van de huidige kredietcrisis, maar ik geloof niet dat er toentertijd geen geld voor beschikbaar was.”

Tulpeneiland

Kiezen voor creativiteit en innovatieve of geld pompen in bijna failliete banken, het is een volgens Ter Braak een kwestie van prioriteiten stellen. “Nu bouwen we elders in de wereld vliegvelden en woonwijken uit zee, creëren we Palmbomeneilanden in Dubai en bedenken we de aanleg van een tulpeneiland voor de Nederlandse kust: prachtig, maar niet bindend voor Nederland.” Hij hoopt dan ook op een grote doorbraak van de creatieve sector: “Spijtig genoeg werden toen de grote voordelen niet gezien die het vliegveldproject op lange termijn biedt, los van het geluidsoverlast waarvan velen in de Randstad verlost zouden zijn.”

Richard Florida

Natuurlijk, de creatieve industrie bundelt zich en komt zelf met een Innovatieprogramma. Ter Braak juicht dit  toe, maar heeft ook zijn bedenkingen. Het is immers pas sinds de verschijning van het boek van Richard Florida, The rise of the creative class in 2002, dat bestuurders kansen in creatieven zien. “Een positieve ontwikkeling, maar de uitwerking is niet altijd sterk genoeg. Het is het idee van ‘we zetten een aantal creatieven in een oud schoolgebouw’ en dan ontstaat er vanzelf een broeinest van hippigheid en inventiviteit. Maar vaak ondersteunen bestuurders zulke projecten enkel om een regio of stad een beter imago te geven. Ik vind dat niet sterk, het is geen echt commitment met creativiteit. Creativiteit valt niet te regelen, maar heeft een proces nodig. Een proces waar bestuurders in de meeste gevallen geen tijd voor hebben.” Zoals dat gaat. Als na een aantal jaren de doelstellingen rond het idee niet zijn gehaald en het schoolgebouw te duur blijkt, gaat dat met de eerstvolgende verkiezingen weer dicht. “Creativiteit is voor veel bestuurders een politiek instrumentarium geworden. Niettemin kan dit Innovatieprogramma het begin zijn van erkenning van creativiteit als onmisbaar element binnen onze samenleving, en dan spreek je automatisch ook over een politieke erkenning van creativiteit. Van de meerwaarde van architectuur en vormgeving tot de ideeënbus in de gang van elke organisatie. Ik blijf hoopvol. De overheid zegt regelmatig te willen investeren in cultuur en creativiteit, maar in de laatste troonrede zijn deze woorden helaas niet gevallen.”

Wees specifiek

En iets anders. Ter Braak: “Vaak worden creatieven uit verschillende disciplines samengebracht met het doel ‘we gaan iets leuks doen’. De ervaring leert dat een zogenaamde cross-over samenwerking uit het hart moet komen. Dan pas kan het bloeien en heeft het kans. Een disciplinaire kruisbestuiving kan ook heel vruchtbaar zijn als die inhoudelijk klopt en dit kan je stimuleren door de juiste condities te creëren.” Een geslaagd voorbeeld hiervan is een studiereis naar Amerika die het Fonds BKVB organiseerde, vindt Ter Braak. Twintig kunstenaars, vormgevers en (landschaps)architecten reisden drie weken door Amerika rond het thema landschapsarchitectuur. “De deelnemers kenden elkaar niet, maar aan het eind van de studiereis waren zij vrienden voor het leven. Het spetterde namelijk van de creatieve kliks en inspiratie, omdat de reis relevant was voor ieder van hen.” Daarom: “In de creatieve sector moeten initiatieven en beleid specifiek zijn en niet generiek. Het principe ‘gelijke monniken gelijke kappen’ werkt niet in de creatieve sector. En daarmee wringt de creatieve sector met het in principe generiek-denkende Den Haag.”

Beleid op maat

Ter Braak ziet het liefst ‘beleid op maat’ in plaats van confectie. Hij realiseert zich dat dit ook een keerzijde heeft. “De creatieve industrie is een containerbegrip voor tal van disciplines. De game-industrie, vormgeving, componisten, kunstenaars, schrijvers van tv-formats: elk kennen ze eigen regels en een eigen context. Wat voor de één fungeert als stimulans kan voor de ander belemmerend werken. De een vraagt om vrijheid van financiële mogelijkheden, de ander om een vrijheid van regelgeving. En juist het versoepelen van regelgeving ligt politiek moeilijk vanwege het eerder genoemde generieke denken.”

Keuze

De oplossing bevindt zich volgens Ter Braak allereerst in het maken van een keuze. “Waar in de jaren zestig en zeventig veel landen investeerden in sport, richtte Finland zich op de creatieve industrie. Een beleid dat tegenwoordig wereldwijd wordt geprezen. In Finland krijgen kinderen op school het vak ‘creativiteit en toekomstdenken’. Finnen leren al jong wat kwaliteit is, en hoe creativiteit daarmee is vervlochten. We kunnen hiervan leren en “learning by doing” inzetten bij scholing. Want daar begint het, bij scholing.” Voor het aanleggen van het vliegveld in zee is het dan ook niet te laat. Of misschien kan een andere grote daad alsnog voor het omslagpunt zorgen. Ter Braak: “Maar het begint nog altijd bij het maken van een keuze.”